Dukaanadaar Devee
Appearance
| Dukaanadaar Devee English: Shopkeeping Goddesses Meitei: Keithel Kabi Lairembising Old Manipuri: Keithel Kapi Lailempising | |
|---|---|
| Member of Lairembi | |
Praacheen Meitei (Puraanee Manipuree) dukaanadaaree devee ke naam, jo praacheen meeteee maayek abugida mein likhe gae hain, jaisa ki "Khamnung Engal Leishaba Puya" paath (1 shataabdee eesvee se pahale) mein varnit hai.[1] | |
| Other names | Keithen Kabi Lairembising Keithen Kapi Lailempising |
| Affiliation | Meitei pouranik katha aur dharm (Sanamahism) |
| Major cult center | bazaar (Meitei: keithel) |
| Abode | bazaar (Meitei: keithel) |
| Texts | Khamnung Engal Leishaba Puya |
| Gender | Females |
| Region | Prachin Kangleipak (Prachin Manipur) |
| Ethnic group | Meitei log |
Dukaanadaar Devee (Meitei: Keithel Kaabee Lairembising, Keithel Kapee Lailempising) Prachin Kangleipak (Prachin Manipur) ke Meitei pouranik katha aur dharm (Sanamahism) mein vibhinn dukaanon ke lie dukaanadaaree baajaar ke lie jaanee jaatee hain.[1][2][3] Alag-alag kahaaniyon ke alag-alag javaab hain ki kitanee dukaanadaaree devee hain. Ve hain: Cheng Leima, Chinga Leima, Heipok Leima, Hei Leima, Laa Leima, Phu Leima, Pishum Leima, Thangching Leima, Waisheng Leima, Waithou Leima aur Waal Leima.[1][2][3][4]
Soochee
[badlo | source ke badlo]| Deviyon ke naam | Latin transliteration (Romanisation) | Aliases | Latin transliteration (Romanisation) | Vyutpatti (ya Vivaran) | Bechane ke items | English anuvaad | Sandarbh |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ꯆꯦꯡ ꯂꯩꯃ | Cheng Leima | ꯆꯦꯡꯂꯩꯃ | Chengleima | Goddess of rice | Cheng | Rice | [1][2][3] |
| ꯆꯤꯡꯉꯥ ꯂꯩꯃ | Chinga Leima | ꯆꯤꯪꯉꯥ ꯂꯩꯃ, ꯆꯤꯡꯉꯥ ꯂꯥꯢꯔꯦꯝꯕꯤ (ꯆꯤꯡꯉꯥ ꯂꯥꯏꯔꯦꯝꯕꯤ), ꯆꯤꯡꯉꯥ ꯂꯥꯢꯂꯦꯝꯄꯤ (ꯆꯤꯡꯉꯥ ꯂꯥꯏꯂꯦꯝꯄꯤ) | Ching-nga Leima, Chinga Lairembi, Chinga Lailempi | Lady of Chinga | Houwai Chengwai, Manaa Mashing | Cereals, Pulses (legumes), Vegetables | [1][2][3][4] |
| ꯍꯩꯄꯣꯛ ꯂꯩꯃ | Heipok Leima | ꯍꯩꯕꯣꯛ ꯂꯩꯃ | Heibok Leima | Lady of Heipok (Heibok) | Yot, Thangjou, Heijrang, Konchap, Khabei, Chegap | Iron tools, Dagger, Knife, Shear, Ladle, Tong | [1][2][3] |
| ꯍꯩ ꯂꯩꯃ | Hei Leima | ꯍꯩꯂꯩꯃ, ꯍꯩꯔꯩꯃ | Heileima, Heireima | Goddess of fruits | Hei, Athum Ahao | Fruits and Sweets | [1][2][3] |
| ꯂꯥ ꯂꯩꯃ | Laa Leima (La Leima) | ꯂꯥꯔꯩꯃ | Laareima (Lareima) | Goddess of banana leaf | Laa (Lā) | Banana leaves | [1][2][3] |
| ꯐꯨ ꯂꯩꯃ | Phu Leima | ꯐꯨꯂꯩꯃ, ꯐꯨꯔꯩꯃ | Phuleima, Phureima | Goddess of pots | Phu (Phoo), Pukham | Pots (Vessels), Plates | [1][2][3] |
| ꯄꯤꯁꯨꯝ ꯂꯩꯃ | Pishum Leima | ꯄꯤꯁꯨꯝꯂꯩꯃ | Pishumleima | Lady of Pishum | Laiphi, Khwangshet Namkhang, Namshaa, Sanaa Lupaa | Clothes for deities, Waist clothings (Belts), Upper body clothings, Jewellery of gold and silver | [1][2][3][4] |
| ꯊꯥꯡꯆꯤꯡ ꯂꯩꯃ | Thangching Leima | ꯊꯥꯪꯆꯤꯪ ꯂꯩꯃ, ꯊꯥꯡꯖꯤꯡ ꯂꯩꯃ, ꯊꯥꯪꯖꯤꯪ ꯂꯩꯃ | Thang-ching Leima, Thangjing Leima | Lady of Thangching | Paannao Shingnao, Maroi, Morok | Colocasia (Taro), Herbs, Chili peppers, Chives | [1][2][3] |
| ꯋꯥꯢꯁꯦꯡ ꯂꯩꯃ | Waisheng Leima | ꯋꯥꯏꯁꯦꯡ ꯂꯩꯃ, ꯋꯥꯢꯁꯦꯪ ꯂꯩꯃ, ꯋꯥꯏꯁꯦꯪ ꯂꯩꯃ | Waiseng Leima | Waisheng Lady | Thum Lukmai (Thoom Lookmai) | Salt, Salt cakes | [1][2][3][4] |
| ꯋꯥꯢꯊꯧ ꯂꯩꯃ | Waithou Leima | ꯋꯥꯏꯊꯧ ꯂꯩꯃ | Wai-thou Leima | Lady of Waithou | Thau (Thao) | Oils (Edible oil) | [1][2][3][4] |
| ꯋꯥꯜ ꯂꯩꯃ | Waal Leima | ꯋꯥꯜꯂꯩꯃ, ꯋꯥꯟ ꯂꯩꯃ, ꯋꯥꯟꯂꯩꯃ | Wal Leima, Waan Leima, Wan Leima | Lady associated with cooking, eating and kitchens | Waal | [1][2][3] |
Sandarbh
[badlo | source ke badlo]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Meitei, Manglem (1990) (in mni). Khamnung Engal Leishaba Puya Ahumsuba Saruk Langbachakkee Nongdalai Faoba. pp. 79. https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.465686/page/n79/mode/2up.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 "পোইরৈ মৈতৈ লৈপাক্কী কৈথেল - Hueiyen Lanpao". (in mni)
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 "Puwarida Eikhoigi Keithel Machat, Maong-Matou Amadi Chiraba Tanphamda Keithel Nupisingna Loukhiba Thoudang". (in mni)
- 1 2 3 4 5 Meitei, Sanjenbam Yaiphaba; Chaudhuri, Sarit K.; Arunkumar, M. C. (2020-11-25) (in en). The Cultural Heritage of Manipur. Routledge. pp. 487. ISBN 978-1-000-29629-7. https://books.google.co.in/books?id=FhUHEAAAQBAJ&pg=PA487&dq=lai+keithel+kaba&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjt-sKC2cD2AhVhlNgFHcKNBxYQuwV6BAgLEAY#v=onepage&q=lai%20keithel%20kaba&f=false.